In toenemende mate krijgt Dordrecht, en ook Stadspolders, te maken met de oprukkende Amerikaanse rode rivierkreeft. De kreeft wordt een invasieve exoot genoemd. Dat gesproken wordt van een invasie komt door het in eerste instantie ontbreken van natuurlijke tegenstanders, waardoor het aantal van deze kreeften, afkomstig uit de Verenigde Staten en Mexico, enorm kon uitgroeien en nog niet passend is in ons ecologisch systeem. De vernielingen die deze kreeft aanricht zijn daarmee dusdanig toegenomen, dat maatregelen moeten worden genomen. Ook in Stadspolders.
Dumpen
Tot ruim dertig jaar geleden kwam de Amerikaanse rivierkreeft niet voor in Nederland. In 1985 werd hij voor het eerst waargenomen in de Nederlandse wateren. Via het dumpen in openbaar water door de aquariumhandel en -liefhebbers en de consumptiehandel is de kreeft in het Nederlandse zoetwatersysteem terechtgekomen.
Volwassen dieren zijn roodachtig met felrode puntjes op de scharen. De grootte van een volwassen exemplaar ligt tussen de 12 en 17 cm. Mannetjes en vrouwtjes zijn goed te onderscheiden. Vrouwelijke dieren hebben 2 gelijke scharen, bij mannelijke exemplaren is de rechterschaar aanzienlijk groter.
Sloper
De Amerikaanse rivierkreeft is zeer vernielzuchtig. Planten worden kapotgeknipt en er is aanzienlijke graafschade langs de oevers, die daardoor kunnen verzakken. Rivierkreeften zitten vooral in stil of langzaam stromend water. De kreeft is een alleseter en eet zowel waterdiertjes als waterplanten.
Door zijn eet- en graafgedrag veroorzaakt de kreeft niet alleen schade aan de oevers van sloten, maar tast hij ook de waterkwaliteit aan. De kreeften vreten de sloten kaal, waardoor planten en ander leven verdwijnen. De waterkwaliteit verslechtert.
Ingrijpen
De toename van deze kreeft is zodanig zorgwekkend dat ingrijpen nodig is geworden. Een vrouwtje kan wel 500 nakomelingen per jaar krijgen. Sinds 2016 mogen levende exemplaren van deze soort niet langer in de Europese Unie worden gehouden. En onder meer ook niet worden ingevoerd, gekweekt of vrijgelaten in de natuur.
Vijanden
Oorspronkelijk hadden deze kreeften geen natuurlijke vijanden. Het evenwicht begint zich langzaam te herstellen. Sommige watervogels zoals futen, waterhoentjes, kraaien, reigers en meeuwen en ook grote vissen, palingen, otters en bruine ratten eten de kreeften. De otter blijkt de grootste tegenstander van de kreeft.
Kreeftenpest
De Amerikaanse rivierkreeft kan drager zijn van de kreeftenpest. Zelf zijn ze daar intussen resistent tegen geworden. Onze inlandse rivierkreeft is hier echter niet tegen bestand en wordt daardoor met uitsterven bedreigd.
Afvissen
De impact van de grote hoeveelheid Amerikaanse kreeften leidt tot noodzakelijke maatregelen. Naast het robuuster maken van het waterecosysteem wordt afvissen ingezet om de overpopulatie onder controle te krijgen en de hoeveelheid terug te brengen. Erkende visserijbedrijven met een visvergunning worden ingezet. Zij gebruiken toegestane vangmiddelen. Er worden fuiken gebruikt, die zijn voorzien van een stopgrid. Met een stopgrid is de ingang geblokkeerd voor grote dieren zoals watervogels, otters, snoeken, zeelt en andere grote vissen. Kleinere vissen die in de fuik verzeild raken worden weer teruggezet.
Stadspolders
In Dordrecht en ook in Stadspolders zijn fuiken uitgezet door een professioneel bedrijf, Naturon. Eén fuik is recent in het water in de Balsa geplaatst (zie foto). Matthijs Makop van dat visserijbedrijf uit Hardinxveld-Giessendam meldt: ” Om de ongeveer 1 à 2 weken worden de fuiken geleegd. De vangst varieert van zo’n 15 tot 30 kg per keer. Dat is niet overdreven veel, maar ook niet weinig.” Naast het herstel van het ecologisch evenwicht en de economische schade aan de oevers meldt hij dat ook angstige bewoners het bezoek van de kreeft in de tuin niet op prijs stellen.
Eet smakelijk
De Amerikaanse rivierkreeft is echter niet alleen een plaag, maar in veel landen ook een delicatesse. Een aantrekkelijke oplossing voor de grote verspreiding van de rivierkreeft lijkt dan ook om sloten en plassen leeg te vissen en het dier op te eten. De binnenvisserij profiteert van de extra inkomsten uit de vangst van rivierkreeft. Een kilo rivierkreeft doet bij de groothandel al snel 5 euro.
Door: Arij van der Stelt
