Deze tekst stond op het bordje achter het zijraampje van mijn huis. Meer dan dertig jaar hield ik kippen, heel gezellig. Soms maar een stuk of zes, maar regelmatig ook wat meer. En het waren échte scharrelkippen, niet zoals in de kippenhouderij met negen kippen per vierkante meter en dan nog binnen ook. Nee, ze hadden heel erg veel ruimte met gras en struiken en ook nog een lang stuk dijkhelling, op de grens van de wijk Stadspolders, de Noordendijk. En het hok was groot genoeg voor wel honderdvijftig kippen. De ‘klanten’ vonden de eieren veel lekkerder dan die uit de winkel. Waren er te veel kippen en dus eieren: tekoop-bordje voor het raam! Van PFAS nooit gehoord.
Dioxine
Ik woon er al tien jaar niet meer. In de gigantische tuin kweekten wij van alles, idealistisch als we waren, zeker de eerste jaren. Wilden selfsupporting zijn en dat is hard werken. Allerlei groenten maar ook veel fruit; appels, peren, pruimen, bramen, bessen en druiven. Alles onbespoten, uiteraard. Toch maakte ik me weleens zorgen over de rook uit de schoorstenen van de vuilverbranding op De Staart. Toen was er nieuws: scharreleieren konden dioxine bevatten, mijn eierenverkoop zakte wat in. We troostten ons met de gedachte dat wij ‘bovenwinds ’woonden. Als het erg droog was werd er water uit de sloot gebruikt. Van PFAS nooit gehoord.
GenX
DuPont werd in 2015 Chemours. Behoeft voor bewoners van Stadspolders geen introductie. Regelmatig is er weer iets gelekt of ontsnapt, nooit is er gevaar voor de volksgezondheid. De vergunningen zijn in orde. De overheid verlengt ze voortdurend opnieuw. Sinds 2018 is er iedere zaterdag protest, wordt er vervuilde grond voor de poort gedeponeerd. De term GenX ontstond, Chemours loosde het in het water. Twee jaar geleden was er een demonstratie, ik liep en zong mee: ‘Nul uit de pijp!’ De zwemplas in De Merwelanden werd gesloten, in Sliedrecht moet je maar niets meer kweken in je groentetuintje. Advocaat Bénédicte Ficq deed namens drieduizend inwoners, waaronder ik, aangifte tegen het bedrijf, wegens het opzettelijk veroorzaken van gevaar voor de volksgezondheid. Nu is er opnieuw een zaak aangespannen door Stichting PFAS Vrij Green Deal. Duizenden mensen sluiten zich nu hierbij aan voor een massaclaim tegen Chemours.
De eis is onmiddellijke stopzetting van PFAS uitstoot en schadevergoeding aan de omwonenden. Twee keer viel er ongevraagd een goodwill krant van Chemours in de bus, hoe goed ze zelf vinden bezig te zijn.
Stichting
Uit onderzoek is gebleken dat wormen veel PFAS bevatten, door de grond die ze opnemen. Kennelijk hebben kippen er zelf geen last van met al die wormen die ze eten. Mijn vriendelijke reusachtige Brahma haan werd meer dan tien jaar oud. Op een overzichtskaartje is te zien dat die tuin van toen net buiten het gebied ligt waarvan wordt geadviseerd geen slootwater te gebruiken voor de moestuin. Toch heb ik me aangesloten bij Stichting PFAS Vrij. Kosteloos en no cure, no pay. Je moet toch ergens heen met je woede.
